Kökeni 13.yy’a dayanan bu Ermeni Kilisesi, Suriçinin batı tarafında yer almaktadır. ‘Lady Tyre’ın Kutsal Manastırı’ adıyla bilinen orjinal kilisenin zamanında Kıbrıs’taki ana Kadınlar manastırı olduğuna inanılmaktadır. Kudüs Şehrinin düşüp dini inançların patlama yaratıp yayıldığı zamanlara denk gelmektedir. 1308 yılında, her ne kadar Kral II. Henry yeni manastırın yapımını başlattımışsa da yapımı tamamlanamamıştır. Bugün bile binanın görünüşünde, klisenin 1.yy’in ilk on yılında yapılmış olduğunu ve bitirilemediğinin işaretleri hissedilmektedir. Osmanlıların Kıbrıs’ı fethinden sonra Ermeniler için kiliseye dönüştürülmüştür.
Adını Aziz Luka’dan alan kilise 1758 yılında Başpiskopos Philatheos döneminde yapılmıştır. 1950 yılı sonrasında belli süre kullanılmayıp korunmayan bina kullanılmaz hale gelmiştir. 1985-1986 yıllarında Eski Eserler ve Müzeler Dairesi ile Halk Sanatları Derneğinin işbirliğiyle restore edilmiştir. Günümüzde Halk Sanatları Derneği (HAS-DER) idari merkez binası olarak kullanılmaktadır.
Aziz Efendi türbe ve tekkesi Belediye Pazarının güneydoğu köşesinde yer almaktadır. Sultan II.Selim’in Kıbrıs’ı fethi sırasında 1570’de şehit düşen Müftü Aziz Efendi’nin anısına inşa edilmiştir. İlk mezar olarak inşa edilen yapı sonradan mescit ve yardımcı binalar eklenmesiyle tekke haline getirilmiştir. Aziziye Tekkesi ismiyle de bilinmektedir.
Mescit ile türbe 1963 yılına kadar çarşı esnafı ve özellikle de kadınlar tarafından ibadet ve adak amaçlarıyla kullanılmaktaydı. Yapıya Belediye Pazarı’na açılan kapısından girilmektedir. Önce küçük dikdörtgen bir odaya, oradan da aşağıya doğru uzanan birkaç basamakla üstü kısmen kapalı bir avluya ulaşılmaktaydı. Avluda hazneli bir çeşme bulunmaktadır. Avlunun doğusundaki kapıdan orijinal ahşap döşemeli olan mescide girilmektedir. Mescidin ahşap tavanı doğu- batı yönüne uzanan iki kemerle taşınmaktadır.
Yaklaşık 400 yıllık Türk döneminde adanın başkenti olan ve Türk karakterini kazanan Lefkoşa Şehri, çeşitli dönemlerin mimari eserleriyle doludur. Özellikle Selimiye Cami Çevresindeki en önemli binalardan bir tanesi olan Turizm ve Çevre bakanlığı Binası dikkat çeker. 1929 yılında Evkaf murahhası Mehmet Münir Bey tarafından yapımına başlanan bu binalar,üç parça iki katlı taş binadan oluşmaktadır. İlk zamanlarda Kıbrıs Türk Lisesi olarak hizmet veren bina,sonraları lisenin Girne Kapısındaki yeni yerine taşınmasıyla fonksiyonu değiştirlmiş ve belli bir süre Mücahit Kışlası olarak kullanılmıştır. Sonradan Bayraktar Koleji’nin buraya taşınmasıyla bir eğitim merkezi olarak varliğina devam etmiştir. Şu anda turizm sektörünün geliştirilmesini sağlayacak bir kompleks haline getirilmiştir. Bu tadilat ve restorasyon çalışmaları binaların tarihi değer ve özelliklerini koruyacak şekilde planlanmıştır.
